Zderzenie drogowe, w którym nikt nie odniósł obrażeń ciała, nie wymaga bezwzględnego wzywania patrolu policji, o ile uczestnicy są zgodni co do przebiegu zdarzenia i winy. W takich okolicznościach podstawą do wypłaty odszkodowania z polisy OC staje się pisemne oświadczenie sprawcy kolizji. W praktyce ubezpieczeniowej kluczowe znaczenie ma precyzyjne rozróżnienie pomiędzy aktywnym a pasywnym udziałem w zdarzeniu. Niewłaściwie sformułowane pismo, pominięcie istotnych danych identyfikacyjnych lub niejednoznaczny opis manewrów mogą dać likwidatorowi szkody formalny pretekst do odmowy wypłaty świadczenia, wszczęcia czasochłonnego postępowania wyjaśniającego lub próby przypisania poszkodowanemu przyczynienia się do powstania szkody.
Aktywny a pasywny udział w zdarzeniu: na czym polega różnica prawna?
Rozróżnienie ról uczestników kolizji opiera się na analizie dynamiki ruchu pojazdów w momencie zderzenia:
- Udział aktywny: dotyczy kierującego, którego pojazd znajdował się w ruchu i wykonywał określony manewr (np. zmiana pasa ruchu, włączanie się do ruchu, wymuszenie pierwszeństwa przejazdu na skrzyżowaniu czy niezachowanie bezpiecznej odległości i najechanie na tył). Sprawca z definicji bierze aktywny udział w kolizji, naruszając określone przepisy Prawa o ruchu drogowym.
- Udział pasywny: dotyczy kierującego lub właściciela pojazdu, który nie wykonywał manewrów kolizyjnych lub którego auto było całkowicie unieruchomione (np. pojazd prawidłowo zaparkowany na parkingu, stojący przed czerwonym światłem lub oczekujący w zatorze drogowym). Wykazanie pasywnego udziału poszkodowanego w oświadczeniu całkowicie eliminuje zarzuty o ewentualnym współwinieniu czy przyczynieniu się do zdarzenia.
Niezbędne elementy formalne oświadczenia sprawcy kolizji
Aby oświadczenie posiadało pełną moc dowodową w towarzystwie ubezpieczeniowym, musi zawierać kompletny zestaw danych formalnych obu stron. Dokument należy sporządzić w sposób czytelny, najlepiej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach (lub z czytelną kopią). Do obligatoryjnych elementów należą:
- dokładna data, godzina oraz precyzyjne miejsce zdarzenia (miejscowość, ulica, numer posesji, pikietaż drogi lub współrzędne GPS);
- dane personalne kierowców: imię, nazwisko, PESEL, adres zamieszkania, numer telefonu oraz seria i numer prawa jazdy;
- dane pojazdów: marka, model, numer rejestracyjny oraz numer VIN obu aut;
- dane polisy ubezpieczeniowej sprawcy: nazwa zakładu ubezpieczeń oraz dokładny numer polisy OC;
- jednoznaczne oświadczenie woli sprawcy zawierające słowa: „Ja, [Imię Nazwisko], oświadczam, że jestem wyłącznym sprawcą kolizji drogowej…”;
- własnoręczne, czytelne podpisy obu kierujących (sprawcy i poszkodowanego).
Szkic sytuacyjny, opis uszkodzeń i dokumentacja fotograficzna
Kluczową częścią dokumentu jest rzetelny szkic sytuacyjny oraz chronologiczny opis zdarzenia. Rysunek powinien obrazować układ jezdni, pasy ruchu, znaki drogowe (pionowe i poziome), kierunki poruszania się aut za pomocą strzałek oraz punkt pierwszego kontaktu pojazdów. W opisie należy wyszczególnić wszystkie widoczne uszkodzenia mechaniczne i blacharskie (np. wgniecenie poszycia błotnika, pęknięcie zderzaka, urwanie reflektora, wyciek płynu chłodniczego). Uzupełnieniem dokumentacji powinny być zdjęcia wykonane smartfonem przed przestawieniem pojazdów: szeroki kadr ukazujący pozycję powypadkową na tle infrastruktury, zdjęcia śladów hamowania, rozbitych elementów oraz zbliżenia uszkodzeń obu aut z widocznymi tablicami rejestracyjnymi.
Kiedy nie spisywać oświadczenia i bezwzględnie wezwać policję?
Spisanie polubownego oświadczenia jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości. Należy bezwzględnie zrezygnować z tej procedury i wezwać patrol policji na numer 112 w następujących sytuacjach:
- którykolwiek z uczestników zdarzenia skarży się na ból głowy, karku, klatki piersiowej lub inne obrażenia ciała (zdarzenie kwalifikuje się jako wypadek drogowy);
- istnieje podejrzenie, że drugi kierowca znajduje się pod wpływem alkoholu, środków odurzających lub leków psychotropowych;
- sprawca nie posiada przy sobie dokumentów tożsamości, odmawia okazania polisy OC lub nie jest właścicielem pojazdu;
- kierowcy nie mogą dojść do porozumienia co do winy lub sprawca próbuje umniejszać swoją odpowiedzialność;
- pojazd sprawcy ma zagraniczne tablice rejestracyjne, a kierowca nie posługuje się językiem polskim ani Zieloną Kartą.
Uszkodzenia układu jezdnego a profesjonalna relokacja wraku
Częstym błędem kierowców po sporządzeniu oświadczenia jest próba samodzielnego powrotu do domu rozbitym autem lub organizowanie doraźnego holowania na giętkiej lince przez auto znajomego. Jeśli w wyniku zderzenia doszło do pęknięcia chłodnicy, urwania wahacza, skrzywienia drążka kierowniczego czy zablokowania koła, Kodeks Drogowy bezwzględnie zabrania toczenia takiego pojazdu po drogach publicznych. Wszelkie próby jazdy zagrażają bezpieczeństwu i mogą pogłębić uszkodzenia, za które ubezpieczyciel odmówi dopłaty. W takich okolicznościach jedynym bezpiecznym rozwiązaniem jest profesjonalna pomoc drogowa. Nowoczesna laweta z hydrauliczną płytą najazdową i wyciągarką bezpiecznie wciąga auto poszkodowanego, a certyfikowana pomoc drogowa wystawia bezgotówkową fakturę za holowanie oraz zapewnia auto zastępcze, rozliczając całość kosztów bezpośrednio z polisy OC sprawcy.